Het heelal openbaart zich in een veelheid van kleuren.
Hoewel Hubble een groot deel kan zien
van het elektromagnetische spectrum
van ultraviolet tot het nabije infrarood
kan het nog steeds niet de hele kosmische kaleidoscoop zien.
Dus hebben sterrenkundigen verschillende soorten telescopen nodig,
zowel in de ruimte als op de grond,
om de geheimen van het heelal volledig te ontsluieren...
...en Hubble speelt een centrale rol
in dit essentiële teamwork van telescopen.
Het heelal ziet er in het licht
van verschillende golflengten heel anders uit,
en vele wetenschappelijke vragen kunnen alleen worden beantwoord
door objecten in verschillende delen van het spectrum te bestuderen.
Moderne telescopen worden vaak gebouwd
om een specifiek bereik in golflengte,
een klein deel van het elektromagnetische spectrum
waar zij experts in zijn, te bestuderen.
Met de huidige stand van de techniek,
kan geen enkele telescoop, zelfs Hubble,
alle golflengten zien.
Alleen door het gebruik van gegevens die zijn verkregen met verschillende telescopen
kunnen sterrenkundigen het heelal in het grootste detail bestuderen.
De geschiedenis van de vorming van sterrenstelsels
en hun chemische structuur
zijn slechts twee van de vele astronomische puzzels
die wetenschappers graag zouden willen oplossen.
De weg naar antwoorden is alleen mogelijk
door het in kaart brengen van de emissie
die van alle verschillende spelers komt:
sterren, stof en gas.
Ieder laat zijn stempel achter in verschillende golflengten:
Bijvoorbeeld, hetzelfde stukje ruimte
dat Hubble bestuurdeert kan ook bestuudeerd worden
door de instrumenten die
de Chandra X-ray space observatory aan boord heeft.
Hubble en Chandra hebben in het verleden
al vaak samengewerkt.
Een voorbeeld daarvan is deze opname
van het spiraalstelsel ESO 137-001.
Dankzij de bijdrage van Hubble
zijn de sterren en nevels in het sterrenstelsel zichtbaar gemaakt.
Daarentegen kan Chandra
de hete gasstromen laten zien
die alleen zichtbaar zijn in het X-ray deel van het spectrum.
Maar Hubble werkt niet alleen samen met andere ruimtetelescopen;
het werkt ook samen met grondtelescopen —
en terwijl ruimtetelescopen het voordeel hebben
dat ze immuun zijn tegen atmosferische turbulentie,
kunnen instrumenten van grondtelescopen voortdurend worden geüpdatet
en vertonen vaak een groter gezichtsveld.
Een goed voorbeeld hiervan is ESO's Very Large Telescope
op Cerro Paranal, in de chileense Atacama woestijn.
In het cluster Abell 2744
— bijgenaamd Pandora’s Cluster —
werd met deze twee heel verschillende optieken geobserveerd.
Uit de gecombineerde gegevens bleek dat Pandora's Cluster
in werkelijkheid niet één cluster is, maar het resultaat van
minstens vier gestapelde clusters.
Veel verzoeken voor telescoop tijd zijn bedoeld voor aanvullend
onderzoek van eerder onderzochte objecten:
in 2015 combineerden sterrenkundigen oudere Hubble data
met nieuwe observaties van ESO’s Very Large Telescope.
De laatstgenoemde was net gebruikt
om voorheen onbekende structuren binnen de stoffige schijf
rond de nabijgelegen jonge ster AU Microscopii te ontdekken.
Alleen bij het vergelijken met eerder genomen Hubble beelden
van hetzelfde object werd ontdekt
dat de kenmerken op de schijf met de tjd veranderd waren.
Het bleek dat de rimpelingen daadwerkelijk bewegen
— heel snel zelfs —
een teken van een heel ongewoon verschijnsel,
en tot op heden een onopgehelderd raadsel.
In de afgelopen twintig jaar is de jacht op exoplaneten
een cruciaal en veelbelovend
vakgebied in de sterrenkunde geworden;
een gebied waarop bijna alle telescopen proberen hun stempel te drukken.
Voor deze jacht werkte Hubble
samen met de Spitzer infrarood ruimtetelescoop.
Samen produceren ze de grootste vergelijkende studie
tot nu toe van tien hete exoplaneten van het formaat van Jupiter.
De meervoudige waarnemingen van hun atmosferen
stelden sterrenkundigen in staat de eigenschappen
van talloze elementen en moluculen te extraheren
— inclusief water —
en te onderscheiden tussen bewolkte
en onbewolkte exoplaneten.
Soms moeten meer dan twee telescopen
samenwerken om een gemeenschappelijk doel te bereiken.
Om de vroegste stadia van het vormen van een massief sterrenstelsel
in het vroege heelal te kunnen zien, gebruikten sterrenkundigen
de kracht van vier grote telescopen:
Hubble,
Spitzer,
ESA's Herschel Space Observatory
en de Keck Observatory in Hawaii.
Samen observeerden de vier telescopen de vroege groei
van een galactische reus zoals hij er elf miljard jaar geleden uitzag
slechts drie miljard jaar na de oerknal.
Hubble's volgende grote partner zal de toekomstige
NASA/ESA/CSA James Webb Space Telescope zijn.
De lancering is gepland voor 2018.
Terwijl Hubble ultraviolet, zichtbaar,
en wat infrarood licht kan zien,
Is James Webb gespecialiseerd in infrarood.
Door deze eigenschap zal hij
de perfecte aanvulling van Hubble zijn.
Samen zullen zij een nieuw hoofdstuk
in het verhaal van succesvol telescoop-teamwork schrijven. Transcriptie door ESA/Hubble; vertaling door Suzan van Eijk